Kira Stopajı Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Ticari gayrimenkul alanında kişilerin karşısına farklı kavramlar çıkıyor. Bunlardan biri de kira stopajı. Kira stopajı, ön kesinti anlamını taşıyor. Kira stopajı, ticari gayrimenkullerde uygulanan özel bir vergi sistemidir. Bu kavram, söz konusu ticari gayrimenkullerin vergilerinin düzenli bir şekilde ödenmesinde büyük rol oynuyor. Ticari gayrimenkullerin kira stopajının ödenmesinde ise, kiracılar yükümlü tutuluyor. Peki, kira stopajını kim öder ve burada dikkat edilmesi gerekenler nelerdir? 

Kira Stopajı Nedir?

Kira stopajı, kiracıların ödemekle yükümlü olduğu bir vergi olduğu için kira stopajının ne olduğu binlerce özel ve tüzel kişilik için önem arz ediyor. Kira stopajı, kiracı tarafından ödenen, ticari taşınmazların (gayrimenkullerin) brüt kira tutarına yansıtılan bir tür vergidir. 

Kira stopajı, ticari gayrimenkuller için geçerliliğini koruyan bir kavramdır. Standart kullanımlar için gerçekleştirilen kiralamalarda, kişilere uygulanmaz. Bu da, kişilerin yaşamak için kiraladığı evlerin, kira stopajından muaf olduğu anlamına geliyor. 

Ticari amaçla kiralanan gayrimenkullerde esas olan kira stopajı, bahsi geçen gayrimenkulün kira tutarı ile belirlenir. Bu durum, ticari gayrimenkul için ödenecek kira tutarının stopaja tabii tutulacağı şeklinde de açıklanabilir. Kira stopajı, ticari gayrimenkul sahibi kiraya dahil edilerek ödenmez.  Kiracı, ticari gayrimenkul sahibine kirayı anlaştıkları yol üzerinden teslim etmekle yükümlüdür. Yine aynı kiracı, kiraladığı ticari gayrimenkulün kira stopajını ise, vergi dairesine öder. 

Kira ve kira stopajı tutarları, birbirlerini etkiler. Kiranın ödeme biçimi ve tutarına bağlı olarak, farklı şekillerde kira stopajı ödemesi yapılabiliyor. Bahsi geçen konu için şu şekilde bir örnek verilebilir: 

Kiracının, kiraladığı ticari gayrimenkulün kirasını 4 aylık peşin ödemesi durumunda kiracı, vergi dairesine ödeyeceği kira stopajını da tek seferde, 4 aylık peşin ödemelidir. Her bir kira ödemesinde, kira stopajı kiracılara uygulanır. Kira stopajının ödenmesinden, kiracı sorumlu tutulurken, mal sahibi sorumlu tutulmaz. Bu sebeple, kira stopaj ödemesinde yaşanan herhangi bir aksaklık, doğrudan kiracı ile ilişkilendirilir. 

Kira stopajının zamanında ödenmemesi, kiracıların, bu konuda faiz ödemesine de neden olabilir. Bu durumun uzatılması veya ödemenin aksamasının devamlılığı hâlinde, tahliye veya haciz süreci başlayabilir.

Kira Stopajı Nasıl Hesaplanır?

Kira stopajı, ticari gayrimenkul kiralayanlar için büyük önem taşıyor. Kira stopajı vergisinin, kiralanan ticari gayrimenkuller arasında farklılık göstermesi, kişilerin tutara duydukları merakı arttırıyor. Kira stopajı, ticari gayrimenkulün kira tutarı ile ilintili. Kira tutarı için, kira stopajının en büyük belirleyicisi de denilebilir. Kira stopajı hesaplama, bir kişinin, kiralama yapmadan önce, ödeyeceği tutarı öğrenmesine yardımcı oluyor. Aynı zamanda kira stopajı direkt vergi dairesine ödendiği için, kişiler tutarı ödemedikleri veya geciktirdikleri takdirde farklı yaptırımlar ile karşılaşabiliyor. Kira stopajı hesaplanırken bazı terimlerin bilinmesi gerekiyor çünkü kira stopajı, net kira veya brüt kira üzerinden hesaplanılabiliyor. Net kira tutarı, kiracının, işyeri sahibine ödeyeceği tutar olarak ifade edilebiliyor. 

Brüt kira ise, kiracının, devlete ödeyeceği stopaj tutarı ile net kiranın toplanması sonucunda hesaplanıyor. Kira stopajı hesaplamada bu iki kira tutar da kullanılabiliyor. Stopaj oranı son yıllarda, brüt kiranın %20’si olarak hesaplanıyor. Yıllık düzenli şekilde yapılan açıklamalar ile bu yüzdelik oranı değişkenlik gösterebiliyor. Kira stopajı geçtiğimiz yıllarda brüt kiranın %20’si olarak uygulandı. 

Kira Stopaj Oranı 2022’de Ne Kadar? 

Kira stopaj miktarı, yıllar içerisinde farklılık gösteriyor. Eski tarihlerin incelenmesi ile bu fark incelenebilir. Örneğin, 2018 tarihinde kira stopaj vergisi tutarı, %13 olarak belirlenmişti. Bu tutar, 2019 yılında Cumhurbaşkanlığı kararı ile %20’ye çıkarıldı. 2020’de kira stopaj tutarı, %20’den, %10’a düşürüldü. 30 Eylül 2021 itibarıyla %10’luk kira stopajı, tekrar %20 oranına yükseltildi. 

2022 yılındaki kira stopaj oranı, mevcut durumunu yani %20 oranını korumaya devam etmektedir. 

Kimler Kira Stopajından Muaftır?

Kiracılar tarafından ödeme yükümlülüğü bulunan kira stopajı, bazı durumlarda  esneklik gösteriyor. Çünkü kira stopajı ödemekten muaf tutulan kişiler bulunuyor. Yasalara bağlı olarak ticari gayrimenkul kiralamasına rağmen, kira stopajından muaf tutulan taraflar aşağıdaki gibi listelenebilir:

1. Çalışmalarının karşılığı olan maaşlarını, yurt dışı merkezli bir taraf veya bankadan alan kişiler,

2. Farklı ülkelerin konsolosluklarında görev yapan veya elçiliklerinde çalışan kişiler,

3. Yıllık ödenmesi gereken vergiler adına beyanname düzenleyen kişiler,

4. Yıllık ödenmesi gereken vergilere ait ödemelerini tamamlamış kişiler.

Gayrimenkul kiraya verme ya da kiralama süreçlerinde Endeksa verilerinden yararlanarak doğru değerde kiralama yapabilirsiniz. Endeksa ile ayrıca gayrimenkullerin kira bedelleri için en doğru değerleri öğrenebilirsiniz. KiraTrink hizmeti ile üçüncü bir kişiye ihtiyaç duymadan kiranızı yönetebilirsiniz. 

Önceki yazımıza https://www.endeksa.com/tr/blog/yazi/tasinmaz-ticareti-yonetmeliginin-getirdigi-yenilikler-nelerdir linkinden ulaşabilirsiniz.